Współcześnie Polska jest państwem średnim z dużym potencjałem wzrostu. Aby określić możliwości przetrwania państwa średniego w systemie międzynarodowym przeprowadzono badanie kilkudziesięciu koncepcji analitycznych, stosowanych w studiach międzynarodowych. Na tej podstawie przedstawiono dyrektywy dla polityki bezpieczeństwa.
Pierwszą część raportu zamyka analiza porównawcza wizji polityki bezpieczeństwa Polski, prezentowanych w obecnym dyskursie krajowym. Aby zweryfikować zgromadzone dane zdecydowano o przeprowadzeniu dalszych badań jakościowych.

W pierwszej części raportu, którego autorem jest dr Tomasz Pawłuszko dokonano analizy pozycji międzynarodowej Polski jako państwa średniego, które dba o swoje bezpieczeństwo zarówno poprzez politykę własną, jak i sojusze. W części drugiej oddano głos ekspertom, którzy oceniali wpływ najnowszych wydarzeń międzynarodowych na polską politykę bezpieczeństwa.

Część empiryczna zawiera informacje na temat przeprowadzonych wywiadów i ankiet eksperckich oraz składa się z z omówienia wybranych 9 zagadnień, wraz z cytatami z wypowiedzi ekspertów. Omówiono kolejno: pozycję Polski po wybuchu wojny rosyjsko-ukraińskiej, konsekwencje szczytu NATO w Madrycie, konsekwencje akcesji Szwecji i Finlandii do NATO, silne i słabe strony polskiej polityki bezpieczeństwa, szanse i zagrożenia dla polskiej polityki bezpieczeństwa, role międzynarodowe Polski, scenariusze dla Polski, propozycje usprawnień w polityce bezpieczeństwa. Podsumowując obie części raportu postanowiono o sporządzeniu rekomendacji dla decydentów w obszarze polityki bezpieczeństwa zewnętrznego (dyplomacja, siły zbrojne) i wewnętrznego (ochrona ludności, zarządzanie kryzysowe, administracja bezpieczeństwa).

REKOMENDACJE

W dobie trwającej w Europie wschodniej wojny rekomenduje się:
• zwiększyć zaangażowanie osobowe i materialne na rzecz rozbudowy SZ RP i ich rezerw
• wzmocnić instytucje opracowujące strategie i doktryny dla powiększonych SZ RP (m. in. Akademia Sztuki Wojennej, Centrum Doktryn i Szkolenia Sił Zbrojnych RP)
• wzmocnić kadry dyplomatyczne i innych resortów siłowych poprzez rozszerzenie szkolenia (np. KSAP, uczelnie) i poprawę warunków pracy/służby w strukturach cywilnych i wojskowych, zwłaszcza odpowiedzialnych za relacje zagraniczne, przetargi i pozyskiwanie sprzętu
• działać na rzecz ponadpartyjnego porozumienia dla realizacji celów polityki bezpieczeństwa („okrągły stół”, „mapa drogowa”, „karta rozwoju polityki bezpieczeństwa”, dokument zobowiązujący polityków do realizacji zdefiniowanych celów, niezależnie od afiliacji partyjnej)
• podjąć działania na rzecz militarnej specjalizacji Polski w UE i NATO poprzez udział i organizację współpracy wojskowej, przemysłowej, szkoleń, ćwiczeń polowych i sztabowych
• przeprowadzić rozpoznanie i badania typu foresight w sprawie możliwości i warunków „nowego otwarcia” w stosunkach z kluczowymi partnerami
• zaproponować partnerom wiarygodne scenariusze („mapy drogowe”) rozbudowy dostępnych formatów współpracy międzyrządowej w perspektywie najbliższych kilku lat
• poszerzyć współpracę międzyresortową państw B9 na wzór państw nordyckich
• rozbudować fora biznesowe i intelektualne państw regionu oraz fora bilateralne w celu wzmocnienia przekazu na temat wspólnych interesów regionu Europy Środkowo-Wschodniej
• zaproponować priorytety polskiej polityki zagranicznej na resztę obecnej dekady
• wzmocnić pozycję ośrodków analitycznych odpowiedzialnych za dostarczanie analiz i ekspertyz nt. sytuacji międzynarodowej, umożliwić tworzenie materiałów w wielu językach
• wspierać proces powstawania filii amerykańskich i zachodnioeuropejskich mediów oraz instytucji eksperckich w Warszawie, w celu zwiększenia siły oddziaływania polskiego przekazu
• zwiększyć finansowanie instytutów kultury polskiej w celu umożliwienia rozszerzenia ich działalności o kursy językowe, wydarzenia kulturalne, wzmocnienie obecności polskich elit
• usprawnić komunikację medialną poprzez wsparcie zagranicznych kanałów polskich mediów
• rozszerzyć współpracę z elitami państw poradzieckich rozczarowanych polityką Rosji, w ramach instytutów kultury polskiej lub w inny sposób
• uchwalić ustawę o ochronie ludności i odbudować system obrony cywilnej kraju, oparty na nowych służbach ratowniczych (rozważyć utworzenie osobnego resortu).
• zaplanować inwestycje w odtworzenie zaniedbanej przez dekady infrastruktury krytycznej w każdym województwie (schrony, bazy zasobów i rezerw, centra szkoleń ochrony ludności)
• określić możliwości sfinansowania rozbudowy gazoportu, naftoportu oraz innych inwestycji umożliwiających dalszy wzrost stopnia bezpieczeństwa energetycznego
• wzmocnić narzędzia przeciwdziałania niepożądanym wpływom wrogich państw trzecich
• monitorować i wspierać rozwój polskich kadr w instytucjach unijnych i natowskich
• rozpocząć audyt systemów bezpieczeństwa państwa w celu pozyskania informacji o możliwościach usprawnień na podstawie doświadczeń wojny rosyjsko-ukraińskiej; docelowe przygotowanie do nowego strategicznego przeglądu bezpieczeństwa narodowego.

Raport, czyli zadanie publiczne finansowane przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP w konkursie „Dyplomacja publiczna 2022”. Publikacja wyraża wyłącznie poglądy autora i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.